Üslü ifade (taban^üs), tabanın kendisiyle üs sayısı kadar çarpılması demektir: 2⁴ = 2×2×2×2 = 16. Ama üs her zaman pozitif bir tam sayı olmak zorunda değildir — negatif, sıfır veya kesirli üsler de tanımlıdır ve her biri farklı bir işlemi ifade eder.
Pozitif tam sayı üs: tekrarlı çarpım
En tanıdık durum: 2¹⁰ = 1024, yani 2'yi kendisiyle 10 kez çarpmak.
Negatif üs: tersini almak
Negatif üs, tabanın pozitif üslü halinin tersini (1'e bölümünü) alır: 2⁻³ = 1 ÷ 2³ = 1 ÷ 8 = 0,125. Üs negatifleştikçe sonuç küçülür, sıfıra yaklaşır ama asla sıfır olmaz.
Kesirli üs: kök almak
Kesirli bir üs, kök almak anlamına gelir: üssü 0,5 (yani ½) kullanmak karekök almakla aynıdır. 4^0,5 = √4 = 2. Üs ⅓ olsaydı küpkök alınırdı.
Sıfırıncı kuvvet ve sıfırın kendisi
Sıfır hariç herhangi bir sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir: 5⁰ = 1. İlginç bir istisna da tanımlıdır: 0⁰ matematiksel gösterimde genellikle 1 olarak kabul edilir (bazı ileri düzey bağlamlarda tanımsız sayılsa da, çoğu hesap makinesi ve pratik kullanımda 1 alınır).
Negatif tabanda üs: tek mi çift mi?
Taban negatifse, üssün tek veya çift olması sonucun işaretini belirler: (-2)³ = -8 (tek üs, negatif kalır) ama (-2)² = 4 (çift üs, işaret pozitife döner).
Sık yapılan hatalar
- Negatif üssü "sonucu negatif yapar" sanmak — aslında negatif üs işaretle değil, bölmeyle ilgilidir; işareti belirleyen tabanın kendisi ve üssün tek/çift olmasıdır.
- Kesirli üssü göz ardı edip yalnızca tam sayı üslerle sınırlı düşünmek — kesirli üsler kök alma işleminin başka bir gösterim şeklidir.
Herhangi bir taban ve üs (negatif veya kesirli dahil) için sonucu hesaplamak üzere Üslü Sayı Hesaplama aracını kullanın.